📌 Belangrijkste Punten
- Moedermelk van 1.629 vrouwen uit heel Nederland onderzocht op 29 PFAS-stoffen
- In élk monster werd PFAS aangetroffen
- PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS zaten in 93% van de monsters; PFOS het vaakst en het meest
Het RIVM onderzocht in 2026 de moedermelk van 1.629 Nederlandse vrouwen en vond in élk monster PFAS. Bij 82% lag de hoeveelheid onder de risicogrens, bij 18% erboven. Toch adviseren het RIVM en het Voedingscentrum om borstvoeding te blijven geven: de voordelen wegen zwaarder dan het risico. De belangrijkste bronnen van PFAS zijn voedsel en drinkwater — niet je pan — maar minder PFAS om je heen kiezen kan wél, bijvoorbeeld met kookgerei zonder PTFE.
Wat het RIVM precies onderzocht
Het RIVM analyseerde de moedermelk van 1.629 vrouwen uit heel Nederland en testte op 29 verschillende PFAS-stoffen. In elk monster werd PFAS gevonden. Vier stoffen sprongen eruit: PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS kwamen in 93% van de monsters voor, waarbij PFOS het vaakst en in de grootste hoeveelheden aanwezig was. Van de 29 onderzochte stoffen werden er 21 niet of nauwelijks aangetroffen. Belangrijk voor de duiding: in 82% van de gevallen lag de hoeveelheid PFAS onder de risicogrens — de waarde waaronder geen schadelijke effecten worden verwacht. Bij de overige 18% lag de hoeveelheid daarboven, en dan zijn schadelijke effecten op het lichaam niet uit te sluiten. PFAS is een verzamelnaam voor duizenden fluorverbindingen; lees meer in onze uitleg over /begrippen/pfas en over de bekendste variant /begrippen/pfoa.
- Moedermelk van 1.629 vrouwen uit heel Nederland onderzocht op 29 PFAS-stoffen
- In élk monster werd PFAS aangetroffen
- PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS zaten in 93% van de monsters; PFOS het vaakst en het meest
- 82% onder de risicogrens, 18% erboven
Moet je stoppen met borstvoeding? Nee
Dit is de vraag die het onderzoek onvermijdelijk oproept, en het antwoord van de deskundigen is duidelijk. Het RIVM en het Voedingscentrum adviseren om, als dat mogelijk is, gewoon borstvoeding te blijven geven. De gezondheidsvoordelen van borstvoeding voor moeder en kind wegen zwaarder dan het risico van de PFAS die erin zit. Ook het KNOV, de beroepsvereniging van verloskundigen, onderstreept dat borstvoeding de aanbevolen voeding voor baby's blijft. Stoppen of overstappen op flesvoeding uit angst voor PFAS wordt dus nadrukkelijk níét geadviseerd. Wel is het een extra argument om de blootstelling aan PFAS in de rest van het leven te verlagen waar dat makkelijk kan.
- RIVM én Voedingscentrum: blijf borstvoeding geven als dat kan
- De voordelen van borstvoeding wegen zwaarder dan het PFAS-risico
- Ook het KNOV bevestigt: borstvoeding blijft aanbevolen
- Geen reden om over te stappen op flesvoeding vanwege PFAS
Het goede nieuws: de waarden dalen
Er zit een hoopgevende kant aan het onderzoek. De hoeveelheid PFAS in moedermelk is lager dan bij een vergelijkbaar onderzoek uit 2014. Dat is geen toeval: juist de stoffen die het meest voorkomen — PFOS en PFOA — worden al jaren strenger gereguleerd. PFOA is sinds 2020 verboden in consumentenproducten zoals anti-aanbakpannen, en er volgen stap voor stap meer beperkingen. Zo gaat vanaf 12 augustus 2026 een EU-verbod op PFAS in voedselverpakkingen in /artikelen/pfas-verbod-voedselverpakkingen-augustus-2026, en werkt de EU aan een breed universeel PFAS-verbod waarover het definitieve ECHA-advies eind 2026 wordt verwacht /artikelen/eu-pfas-verbod-advies-2026. De dalende waarden laten zien dat regelgeving werkt — al duurt het lang, omdat PFAS zo traag afbreekt.
- PFAS-waarden in moedermelk zijn lager dan in 2014
- PFOS en PFOA worden al jaren strenger gereguleerd
- PFOA is sinds 2020 verboden in o.a. anti-aanbakpannen
- De daling laat zien dat PFAS-regelgeving effect heeft
Waar komt PFAS vandaan — en wat kun je zelf doen?
Het RIVM benadrukt dat mensen in Nederland vooral via voedsel en drinkwater te veel PFAS binnenkrijgen. Je pan is dus níét de hoofdoorzaak van de PFAS in moedermelk, en het zou misleidend zijn om dat te suggereren. Toch is kookgerei een van de weinige PFAS-bronnen waar je als consument direct invloed op hebt. De anti-aanbaklaag van veel pannen is gemaakt van PTFE (Teflon) — een fluorpolymeer dat tot de PFAS-familie hoort /begrippen/teflon. Bij normaal gebruik komt daar weinig van vrij, maar een beschadigde of oververhitte coating kan wél deeltjes afgeven. Wie de eigen PFAS-voetafdruk wil verkleinen, kiest voor kookgerei zonder PTFE: RVS, gietijzer, plaatstaal of een expliciet PFAS-vrije keramische coating. Bekijk de mogelijkheden bij onze /alternatieven of lees de complete /artikelen/pfas-vrij-koken-gids. Het is een kleine, blijvende keuze in een groter geheel — geen wondermiddel, maar wel iets waar je zelf over gaat.
- Belangrijkste PFAS-bronnen: voedsel en drinkwater — niet je pan
- Kookgerei is wél een bron waar je zelf invloed op hebt
- PTFE (Teflon) hoort tot de PFAS-familie; een beschadigde laag geeft eerder deeltjes af
- PFAS-vrij alternatief: RVS, gietijzer, plaatstaal of keramiek zonder PTFE
Veelgestelde Vragen
Moet ik stoppen met borstvoeding door de PFAS-uitslag?▼
Komt de PFAS in moedermelk uit mijn pan?▼
Hoeveel vrouwen zaten boven de risicogrens?▼
Wordt het beter of slechter?▼
Bronnen
- RIVM — PFAS in moedermelk van Nederlandse vrouwen (1 juli 2026): https://www.rivm.nl/nieuws/pfas-in-moedermelk
- RIVM — Actueel PFAS: https://www.rivm.nl/pfas/actueel
- Voedingscentrum — Borstvoeding en PFAS
- KNOV — RIVM-onderzoek: borstvoeding blijft de aanbevolen voeding voor baby's
Uitgebreide Gids
Dit artikel maakt deel uit van een uitgebreide gids. Lees de volledige gids voor meer diepgaande informatie en praktische tips:
→ Lees de volledige gids
